حسن مرسلوند

45

زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )

درجه اجتهاد مىگردد . در سال 1325 قمرى به خراسان آمده در مشهد مقيم مىشود و مجلس درسى در مسجد گوهرشاد براى تدريس علوم دينى به طلّاب داير مىكند . آيت‌اللّه آقازاده در برقرارى و تقويت مشروطيت در ايران در كنار پدر خويش بسيار كوشيد و پس از اقامت در مشهد نيز همواره با كژيهاى دولت‌هاى مشروطه از آن جمله استقراض دولت ايران از بيگانگان سخت مخالفت ورزيد . 1 منزل آيت‌اللّه آقازاده در مشهد محل حل و عقد مسايل و آمد و شد بزرگان و ملجأ كسانى بود كه جان خود را در خطر مىديدند ، و چون او را مردى آزاده و روشنفكر مىدانستند به خانهء او پناه مىبردند . 2 گرچه آقازاده در سال 1304 خورشيدى از شهر سبزوار به‌عنوان نماينده مجلس مؤسسان برگزيده مىشود و در روز چهارم ارديبهشت 1305 در مراسم تاجگذارى رضا شاه در كاخ گلستان حضور مىيابد 3 ولى از سالهاى 1310 به بعد وى يكى از مخالفين جدى « رضا شاه » محسوب مىشود . با گذشت زمان و استقرار ديكتاتورى « رضا شاه » ، خصوصا هم‌زمان با اجراى طرحهاى « تغيير لباس » و « حجاب‌زدايى » ، بخشى از روحانيون از جمله آيت‌اللّه آقازاده چنان كه گفته شد به صف مخالفين رضا شاه پيوستند . در سال 1314 خورشيدى هنگامى كه قانون تغيير لباس و استفاده از كلاه بين‌المللى « شاپو » با خشونت و اعمال زور اجراء شد و زمزمه‌هاى « حجاب‌زدايى » از طرف مقامات مملكتى در جشن‌ها و سخنرانيها مطرح گرديد ، رهبران روحانى كه با اين تغييرات مخالف بودند طى سخنرانيهايى براى مردم ، از آنان خواستند كه نسبت به اين تغييرات با جمع شدن و تظاهرات خود ابراز مخالفت نمايند . در شهر مذهبى مشهد روحانيان با تجمع در منزل « آيت‌اللّه يونس اردبيلى » تصميم مىگيرند كه نماينده‌اى از سوى حوزه علميه مشهد انتخاب ، و براى مذاكره با « رضا خان » به تهران بفرستند . در اين جلسات « آيت‌اللّه حسين قمى » برگزيده شده و او با گفتن اين جمله : « من مىروم تا با اين شاه صحبت بكنم ، شايد كه او را از تصميمش منصرف گردانم ، و شما بايد مردم را آگاه كنيد و هشيار نمائيد كه چه توطئه عظيمى در كار است . » راهى تهران مىشود . ولى ايشان در شهر رى در باغ سراج الملك كه توقفگاهشان بوده بازداشت و ممنوع‌الملاقات مىگردند . به مجرد رسيدن اين خبر به مشهد ، مردم در مسجد گوهرشاد تجمع كرده ، ضمن دادن شعارهايى عليه سلطنت « رضا خان » و بىحجابى ، خواستار آزادى